واژه‌نامهٔ شبکه
اصطلاح‌های شبکه با معادل انگلیسی و توضیح فارسی.
- MTU (Maximum Transmission Unit)
- بزرگ‌ترین بسته‌ای که یک پیوند بدون قطعه‌قطعه شدن عبور می‌دهد؛ در اترنت ۱۵۰۰ بایت.
- MSS (Maximum Segment Size)
- بیشترین دادهٔ قابل حمل در یک سگمنت TCP؛ معمولاً MTU منهای ۴۰ بایت.
- TTL (Time To Live)
- شمارنده‌ای در سرآیند IP که در هر روتر یکی کم می‌شود تا بسته در حلقه نچرخد.
- NAT (Network Address Translation)
- جایگزینی آدرس خصوصی با آدرس عمومی در روتر تا چند دستگاه یک IP عمومی را شریک شوند.
- CIDR (Classless Inter-Domain Routing)
- نمایش شبکه با طول پیشوند، مثل 192.168.1.0/24.
- دروازهٔ پیش‌فرض (Default Gateway)
- روتری که بسته‌های مقصد خارج از شبکهٔ محلی به آن فرستاده می‌شوند.
- آدرس MAC (MAC Address)
- شناسهٔ ۴۸ بیتی کارت شبکه در لایهٔ پیوند داده.
- برادکست (Broadcast)
- ارسال به همهٔ دستگاه‌های یک شبکهٔ محلی؛ MAC مقصد ff:ff:ff:ff:ff:ff.
- چندپخشی (Multicast)
- ارسال یک جریان به گروهی از گیرنده‌ها که عضو شده‌اند.
- یک‌پخشی (Unicast)
- ارسال از یک فرستنده به یک گیرندهٔ مشخص.
- VLAN (Virtual LAN)
- تقسیم یک سوئیچ فیزیکی به چند شبکهٔ منطقی جدا.
- ترانک (Trunk)
- لینکی که ترافیک چند VLAN را با برچسب 802.1Q حمل می‌کند.
- کپسوله‌سازی (Encapsulation)
- قرار گرفتن دادهٔ هر لایه داخل سرآیند لایهٔ زیرین هنگام ارسال.
- سرآیند (Header)
- بخش ابتدایی بسته که اطلاعات کنترلی مثل آدرس، طول و نوع را دارد.
- بار (Payload)
- دادهٔ واقعی که بسته حمل می‌کند، پس از سرآیند.
- پورت (Port)
- عدد ۱۶ بیتی که برنامهٔ مقصد را در یک میزبان مشخص می‌کند.
- سوکت (Socket)
- ترکیب IP و پورت و پروتکل؛ یک سر اتصال.
- دست‌دهی (Handshake)
- تبادل پیام‌های اولیه برای توافق روی پارامترها پیش از ارسال داده.
- RTT (Round-Trip Time)
- زمان رفت یک بسته و بازگشت پاسخ آن.
- لرزش (Jitter)
- تغییرات تأخیر میان بسته‌های متوالی؛ برای صدا و تصویر مهم است.
- کنترل ازدحام (Congestion Control)
- تنظیم سرعت ارسال برای پر نکردن بیش از حد مسیر شبکه.
- چک‌سام (Checksum)
- عددی برای تشخیص خرابی داده هنگام انتقال.
- CRC (Cyclic Redundancy Check)
- روش قوی تشخیص خطا؛ در انتهای فریم اترنت (FCS) به کار می‌رود.
- big-endian (ترتیب بایت شبکه)
- قرار گرفتن بایت پرارزش‌تر در ابتدا؛ قالب استاندارد سرآیندهای اینترنت.
- محرمانگی پیشرو (Forward Secrecy)
- لو رفتن کلید بلندمدت، ترافیک ضبط‌شدهٔ گذشته را آشکار نمی‌کند.
- گواهی دیجیتال (Certificate)
- سندی امضاشده که کلید عمومی را به یک نام دامنه یا هویت گره می‌زند.
- مرجع صدور گواهی (Certificate Authority)
- نهادی مورد اعتماد مرورگرها که گواهی‌ها را امضا می‌کند.
- AEAD (Authenticated Encryption)
- رمزنگاری همراه با احراز اصالت، مثل AES-GCM و ChaCha20-Poly1305.
- دیفی-هلمن (Diffie–Hellman)
- روش ساختن کلید مشترک روی کانال ناامن بدون ارسال خود کلید.
- SNI (Server Name Indication)
- افزونهٔ TLS که نام سایت مقصد را به سرور اعلام می‌کند.
- ریزالور (Resolver)
- سروری که پرسش DNS را تا پاسخ نهایی دنبال و نتیجه را کش می‌کند.
- TLD (Top-Level Domain)
- بالاترین سطح نام دامنه، مثل .ir یا .app.
- AS (Autonomous System)
- شبکه‌ای با سیاست مسیریابی واحد که شمارهٔ AS دارد؛ مثل یک ISP.
- SLAAC (Stateless Address Autoconfiguration)
- ساخت خودکار آدرس IPv6 از پیشوند اعلام‌شدهٔ روتر.
- QoS (Quality of Service)
- اولویت‌دهی به ترافیک حساس مثل صدا نسبت به دانلود.
- OID (Object Identifier)
- نشانی هر مقدار در درخت MIB پروتکل SNMP.
- PLC (Programmable Logic Controller)
- کنترلر صنعتی که ماشین‌آلات و فرایند را فرمان می‌دهد.
- اسکادا (SCADA)
- سامانهٔ نظارت و جمع‌آوری داده در صنعت.
- مرد میانی (Man-in-the-Middle)
- مهاجمی که خود را میان دو طرف قرار می‌دهد و ترافیک را شنود یا دستکاری می‌کند.
- varint (Variable-Length Integer)
- عددی که بسته به اندازه، ۱ تا ۸ بایت جا می‌گیرد؛ در QUIC به کار می‌رود.
- LSA (Link State Advertisement)
- پیامی در OSPF که پیوندهای یک روتر و هزینهٔ آن‌ها را اعلام می‌کند.
- BPDU (Bridge Protocol Data Unit)
- پیام STP که سوئیچ‌ها برای ساختن درخت پوشا مبادله می‌کنند.
- FHRP (First Hop Redundancy Protocol)
- خانوادهٔ پروتکل‌هایی مثل VRRP و HSRP برای دروازهٔ پیش‌فرض افزونه.
- TGT (Ticket Granting Ticket)
- بلیت اولیهٔ Kerberos که با آن بلیت سرویس‌های دیگر گرفته می‌شود.
- SPN (Service Principal Name)
- نام یکتای یک سرویس در Kerberos، مثل cifs/fs01.ikral.local.
- DN (Distinguished Name)
- نشانی کامل و یکتای یک شیء در دایرکتوری LDAP.
- HPACK (Header Compression)
- روش فشرده‌سازی سرآیندها در HTTP/2 با جدول ایستا و پویا.
- موضوع (Topic)
- نشانی سلسله‌مراتبی پیام در MQTT، مثل factory/kiln/01/temp.
- PRI (Priority Value)
- عدد ابتدای پیام Syslog که نوع منبع و شدت را با هم کد می‌کند.
- ECMP (Equal-Cost Multi-Path)
- استفادهٔ همزمان از چند مسیر با هزینهٔ برابر.
- SIEM (Security Information and Event Management)
- سامانهٔ گردآوری و تحلیل لاگ‌های امنیتی.
- ASN.1 / BER (Basic Encoding Rules)
- قالب نوع، طول، مقدار برای کدگذاری پیام‌های SNMP، LDAP و Kerberos.
- پورت آینه (Port Mirroring (SPAN))
- کپی کردن ترافیک یک پورت سوئیچ به پورت دیگر برای پایش و تحلیل.
- Wireshark (Packet Analyzer)
- پرکاربردترین ابزار ضبط و تحلیل بسته؛ بازرس این برنامه از آن الهام گرفته است.